ћирилица

Društvo mladih lingvista organizuje lingvistička predavanja za zainteresovane za jezik i lingvistiku. U prolećnom ciklusu predavanja su se održavala utorkom od 18 časova u Kancelariji za mlade "Gnezdo" (Palata "Beograd", Masarikova br. 5, VI sprat). U jesenjem ciklusu će se održavati četvrtkom od 18 časova u Naučnom klubu Centra za promociju nauke (Kralja Petra 46). Cilj ovih okupljanja je da se studenti informišu o aktuelnim lingvističkim istraživanjima i da se pokrene konstruktivan dijalog među mladim lingvistima.  


 

Dr Predrag Niketić: Milkšejk i polaroidi – jezički humor u vicevima na engleskom i srpskom jeziku

Kao složen i prevashodno obeležen vid ljudske komunikacije, humor je predmet proučavanja raznorodnih disciplina. Ovo izlaganje usredsređeno je na jezički aspekt humora, konkretno na viceve kao tipične manifestacije jezičkog humora, i to na engleskom i srpskom jeziku. Stoga će se diskusija najpre zasnivati na lingvističkom proučavanju humora, uz neizbežan upliv u domene psihologije i sociologije. Predstavićemo neke od najuticajnijih lingvističkih teorija humora, s posebnim naglaskom na pragmatičke teorije, kako je kontekst od suštinskog značaja za uspešnu humorističnu komunikaciju. Jezički humor na srpskom jeziku danas je sve više povezan s jezičkim humorom na engleskom jeziku, prvenstveno zahvaljujući globalnom uticaju anglo-američke kulture, koji nije zaobišao ni Srbiju. Vicevi predstavljeni u izlaganju pretežno su preuzeti iz dve štampane antologije na oba jezika. U izlaganju ćemo se osvrnuti na uočene sličnosti i razlike među vicevima na ova dva jezika, odnosno na njihovo kulturno i jezičko ispoljavanje. Primetan je veliki broj viceva na srpskom jeziku koji su preslikane ili prevedene verzije viceva na engleskom jeziku, i ova pojava poslužiće kao uvod u diskusiju o prevođenju humora. U njoj ćemo razmotriti neke od poteškoća koje se javljaju pri prevođenju viceva, uključujujući i problem (ne)prevodivosti, kao i pokušaj premošćavanja problema primenom pragmatičkog prevođenja. Konačno, dotaći ćemo se i pitanja stvaranja jezičkog humora, još uvek nedovoljno ispitanog segmenta humoristične komunikacije.

Dr Predrag Niketić je asistent na Fakultetu zaštite na radu u Nišu. 

Dodaj komentar (0)

Dr Jovana Jovanović: Leksika pogrdnog značenja u imenovanju čoveka u srpskom jeziku

Predavanje je posvećeno leksemama pogrdnog značenja kojima se u savremenom srpskom jeziku imenuje i kvalifikuje čovek. Pejorativnim imenicama čiji je denotat čovek posvetićemo pažnju sa leksičko-semantičkog, lingvokulturološkog, derivatološkog i pragmatičkog aspekta. Ukazaćemo na različita jezička sredstva – tvorbene i leksičke mehanizme produktivne u formiranju pejorativnih jedinica ovog tipa. Cilј nam je da leksičkom analizom utvrdimo na osnovu kojih se sve parametara pojedinci i društvene grupe u srpskoj kulturno-jezičkoj zajednici ocenjuju negativno, te kakva kolektivna uverenja, predrasude i generalizacije motivišu prezriv emotivni odnos subjekta imenovanja i njegovu nameru da izborom pejorativnog imena u nominaciji čoveka izrazi stav neodobravanja. Nastojaćemo da pokažemo da pogrdno ime koje se dodelјuje nekoj osobi najčešće nije proizvod govornikove individualne ocene, već formirane, leksikalizovane ocene, koja je ugrađena u semantičku strukturu pejorativne lekseme. Takva kolektivna negativna ocena zasnovana je na različitim asocijacijama, stereotipima i etalonima koji postoje u srpskoj društveno-jezičkoj zajednici i predstavlјaju kulturalne slojeve značenja leksičkih jedinica ovog tipa. Izborom nominativne jedinice kojom eksplicira nečiju etničku ili versku pripadnost, starosno doba, seksualnu orijentaciju, društveni ili materijalni status, fizički ili intelektualni nedostatak, poremećaj u mentalnom razvoju, duhovnu osobinu i sl. – govornik zapravo ukazuje na negativan stav i prezriv emotivni odnos pripadnika jezičke zajednice prema nosiocima navedenih obeležja. Pejorativi u imenovanju lјudi dovešće nas do relevantnih i zanimlјivih lingvokulturoloških zapažanja o sistemu vrednosti i jezičkoj slici sveta govornika srpskog jezika i sugerisaće nam da u savremenom srpskom društvu postoji netrpelјivost prema mnogim vidovima različitosti pojedinih članova zajednice.

Dr Jovana Jovanović je istraživač saradnik u Institutu za srpski jezik SANU (projekat "Lingvistička istraživanja savremenog srpskog književnog jezika i izrada Rečnika srpskohrvatskog književnog i narodnog jezika SANU"). 

Dodaj komentar (0)

Dr Nataša Janićijević: Glagolski oblici i konstrukcije za izražavanje futuralnosti u italijanskom i srpskom jeziku

Predavanje je posvećeno glagolskim oblicima i konstrukcijama za izražavanje futuralnosti u italijanskom i srpskom jeziku.
U prvom delu predavanja najpre će biti predstavlјena semantička kategorija futuralnosti, ukazaće se na njena značenja i vezu s kategorijom modalnosti, a potom će biti identifikovani glagolski oblici i konstrukcije kojima se ona izražava u italijanskom i srpskom jeziku. Nakon uvodnog dela, iz tipološke perspektive će biti razmotreni razvoj i gramatikalizacija futurskih markera, s posebnim osvrtom na razvoj i gramatikalizaciju italijanskog prostog futura i srpskog futura I, kao osnovnih eksponenata ove semantičke kategorije u dvama jezicima.
U drugom delu predavanja pažnja će biti posvećena analizi i poređenju pojedinačnih glagolskih oblika i konstrukcija za izražavanje futuralnosti u italijanskom i srpskom jeziku, s cilјem da se opišu njihove sintaksičko-semantičke vrednosti, ukaže na sličnosti i razlike između njih i ustanovi u kojoj meri italijanski i srpski jezik ispolјavaju podudarnosti i razlike u načinu izražavanja ove univerzalne pojmovne i semantičke kategorije.

Dr Nataša Janićijević je docent na Katedri za italijanistiku Filološkog fakulteta u Beogradu.

Dodaj komentar (0)

Dr Ivana Georgijev: Kognitivni kulturni modeli o ljubavi u srpskim i španskim paremijama

Izlaganje je posvećeno kulturnim modelima u srpskim i španskim poslovicama i izrekama sa fokusom na temu ljubavi. Kulturno znanje, za koje se smatra da ga svi članovi određene zajednice dele, organizovano je kroz kulturne modele. Ovo znanje je ljudima potrebno da bi se ponašali na kulturno prihvatljiv način pa je stoga ljudsko ponašanje pod uticajem tih kulturnih modela. Kognitivni kulturni modeli predstavljaju organizovan i strukturiran društveni sistem znanja koji članovi neke zajednice moraju da usvoje na planu svakodnevnog života (svesno ili nesvesno), i to znanje se nalazi u osnovi njihovog društvenog, kulturnog i jezičkog ponašanja. Poslovice, kao lingvističke forme koje predstavljaju narodnu mudrost i opšte istine, i oslikavaju ono što zajednica najčešće smatra zdravorazumskim u svakodnevnom životu, pogodne su za ilustraciju kulturnih modela i društvene organizacije koja se nalazi u njihovoj osnovi. One sadrže kulturna znanja srpskog i španskog društva formirajući određene kulturne modele i određujući njihovo poimanje sveta, pa samim tim i poimanje ljubavi. Španija i Srbija su odabrane kao dve zajednice koje pripadaju evropskom kontekstu, hrišćanskoj religijskoj tradiciji kao i patrijarhalnom kulturnom modelu, iako ne trebe izgubiti iz vida brojne društveno-istorijske i kulturne razlike. Cilj autorke je da osvetli društveno-istorijske i kulturne faktore koji su uslovili konceptualizaciju pojma ljubavi u srpskom i španskom društvu, i da kroz analizu pomenutog korpusa da doprinos boljem razumevanju dve kulture i dva jezika.

Dr Ivana Georgijev je asistentkinja na Odseku za romanistiku Filozofskog fakulteta u Novom Sadu. 

Dodaj komentar (0)

Dr Tanja Milosavljević: Čovek na dijalekatskoj jezičkoj slici sveta

Ovo predavanje je posvećeno interpretaciji koncepta čovek u jezičkom saznanju dijalekatske jezičke ličnosti. Rekonstrukciji dijalekatske slike čoveka pristupa se sa aspekta kognitivne lingvistike i lingvokulturologije. Specifičnosti poimanja stvarnosti u saznanju nosilaca dijalekta najadekvatnije se verbalizuju u leksičkom sistemu i značenjskoj strukturi dijalekatske leksike. Dijalekatska slika sveta reprezentovana je leksikom srpskog prizrenskog govora, preuzetom iz Zbirke reči iz Prizrena Dimitrija Čemerikića. Metod rekonstrukcije prizrenskog čoveka s kraja XIX i početka XX veka preko leksičko-semantičkih polјa i njihovih podsistema reprezentuje hijerarhijsko načelo ustrojstva dijalekatskog leksičko-semantičkog sistema i upliv ekstralingvističkog faktora u klasifikacioni model leksike sa arhisemom ’čovek’. Biće predstavlјen model strukturne organizacije koncepta i njegovih verbalnih konstituenata, kao jezičkog odraza naivne kategorizacije stvarnosti. Koncept čoveka najizdiferenciraniji je u odnosu na ostale kulturne konstante i najkompleksniji fragment jezičke slike sveta, sa složenom ideografskom i leksičko-semantičkom paradigmom, koja reflektuje specifične lingvokulturne crte konkretne govorne zajednice. Reči kojima se čovek karakteriše prenose etnokulturne informacije preko kojih se mogu dešifrovati kodovi tradicionalne kulture kolektiva.

Dr Tanja Milosavljević je naučni saradnik u Institutu za srpski jezik SANU (projekat "Dijalektološka istraživanja srpskog jezičkog prostora").  

Prezentaciju sa predavanja možete videti ovde. (N.B. Napominjemo da je prezentacija, kao i sav materijal na sajtu, zaštićena Creative Commons licencom (Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija), pod kojom se podrazumeva da je dozvoljeno umnožavanje, distribucija i javno saopštavanje dela, bez prerada, ali samo u nekomercijalne svrhe i pod uslovom da se navede ime autora.)

Dodaj komentar (0)