ћирилица

Društvo mladih lingvista organizuje lingvistička predavanja za zainteresovane za jezik i lingvistiku. Ove godine predavanja se održavaju utorkom od 18 časova u Naučnom klubu Centra za promociju nauke (Kralja Petra 46). Cilj ovih okupljanja je da se studenti informišu o aktuelnim lingvističkim istraživanjima i da se pokrene konstruktivan dijalog među mladim lingvistima.  


 

Dr Ana Petrović Dakić: Verbalne asocijacije i apstraktne imenice kod učenika osnovne škole

Za verbalne asocijacije se smatra da odslikavaju zajedničko iskustvo pripadnika jedne društveno-jezičke zajednice, dajući nam njenu jezičku sliku sveta. Skoro oslobođene pragmatičkih stega, one nam pružaju uvid u mentalni leksikon, naše znanje o rečima i pojmovima. Iako većim delom nezavisne od konteksta, one su ipak osetlјive na spolјašnje uticaje, te se vremenom menjaju. Nјihova dinamična struktura odslikava gde se neki govornik ili, posmatrano grupno, čitava jedna zajednica nalazi u svom razvoju.
Asocijacije su korišćene za proučavanje (psiho)lingvističkog razvoj dece, ali ta su istraživanja bila uglavnom usmerena na decu predškolskog uzrasta iz anglofonih i rusofonih sredina. Takođe, bila su usmerena na konkretne reči, dok se u kognitivnim naukama sve veći akcenat stavlјa na apstraktne reči i pojmove, s obzirom na njihovu važnost za kognitivno, emocionalno i društveno sazrevanje.
Na ovom predavanju biće predstavlјene asocijativne norme za 20 apstraktnih imenica (budućnost, dobrota, duša, život, lepota, lјubav, lјubomora, lјutnja, mir, mržnja, nada, nepravda, pomoć, radost, samoća, sreća, stid, strah, tuga, uspeh) kod učenika osnovne škole sa srpskog govornog područja, tj. asocijacije na reči i kod ispitanika koji su retko bili u centru ispitivanja. Isto tako, biće predstavlјena i nova istraživanja mentalnog leksikona i apstraktnog pojmovnog sistema zasnovana na normama ovog tipa.
Sakuplјene norme su dostupne putem sajta: https://sites.google.com/view/anapd/pocetna/asocijacije.

Dr Ana Petrović Dakić je asistent na Katedri za srpski jezik, književnost i metodiku srpskog jezika i književnosti Učitelјskog fakulteta u Beogradu.

Prezentaciju sa predavanja možete videti ovde. (N.B. Napominjemo da je prezentacija, kao i sav materijal na sajtu, zaštićena Creative Commons licencom (Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija), pod kojom se podrazumeva da je dozvoljeno umnožavanje, distribucija i javno saopštavanje dela, bez prerada, ali samo u nekomercijalne svrhe i pod uslovom da se navede ime autora.)

Dodaj komentar (0)

Dr Maja Miličević Petrović: Koliko je (ne)standardan jezik društvenih mreža?

Komunikacija posredovana računarom, u koju spada i jezik društvenih mreža, često se optužuje za negativan uticaj na standardnojezičku normu, pa čak i za „kvarenje“ jezika. Cilj ovog predavanja je da na primeru društvene mreže Tviter (https://twitter.com) ilustruje odstupanja od standarda koja su uobičajena za srpski jezik, ali i da istraži stepen njihove raširenosti i opiše okolnosti u kojima se javljaju. Naime, iako su nestandardni elementi prisutni u komunikaciji na Tviteru, temeljnija analiza pokazuje da oni čine njen manji deo i nisu nasumični, već sistematični i uslovljeni specifičnim komunikativnim okolnostima i posebnim funkcionalnim stilom koji kombinuje odlike govornog i pisanog jezika.
Analiza je zasnovana na elektronskom korpusu Serbian Twitter training corpus ReLDI-NormTagNER-sr 2.1 (http://hdl.handle.net/11356/1240), koji sadrži 3.750 tvitova objavljenih u periodu od 2013. do 2015. godine. Pored izvornih tekstova, korpus sadrži i informacije o osnovnom obliku i morfosintaksičkim karakteristikama svih reči, a posebno značajno za analizu nestandardnih oblika je prisustvo normalizovanih tekstova, gde je za svaku nestandardno zapisanu reč ručno unet odgovarajući standardni oblik (na primer, svecki > svetski). Budući da je normalizacija vršena na nivou pojedinačnih reči, analiza je većim delom ograničena na ortografska i morfološka odstupanja. Međutim, iako nisu vršene sintaksička i leksička normalizacija, za svaki pojedinačni tvit postoji podatak o nivou jezičke i tehničke standardnosti, koji se može iskoristiti za opštiju procenu.

Dr Maja Miličević Petrović je vanredni profesor na Katedri za opštu lingvistiku Filološkog fakulteta u Beogradu. 

Prezentaciju sa predavanja možete videti ovde. (N.B. Napominjemo da je prezentacija, kao i sav materijal na sajtu, zaštićena Creative Commons licencom (Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija), pod kojom se podrazumeva da je dozvoljeno umnožavanje, distribucija i javno saopštavanje dela, bez prerada, ali samo u nekomercijalne svrhe i pod uslovom da se navede ime autora.)

Dodaj komentar (0)

Dr Bojana Drljan: Specifični jezički poremećaj

Specifični jezički poremećaj (SJP) karakteriše kašnjenje ili abnormalnost u  razvoju ekspresivnih i/ili receptivnih jezičkih sposobnosti uz odsustvo opšteg kognitivnog deficita, autizma, slušnih oštećenja, socijalnih i emocionalnih poremećaja i teške sredinske deprivacije.
Istraživanja su pokazala da, iako se kod dece sa SJP mogu javiti patološki obrasci u razvoju jezika, oni nisu tipični za ovu decu. Naime, u literaturi postoji saglasnost da SJP predstavlјa poremećaj koji predominantno karakteriše kašnjenje u razvoju jezičkih sposobnosti uz moguće ispolјavanje grešaka koji nisu tipični za decu mlađeg uzrasta.
U svrhu bolјeg razumevanja odloženog jezičkog razvoja kod dece sa SJP, u prvom delu predavanja biće obrađen razvoj formalne jezičke strukture i pragmatskih sposobnosti kod dece tipičnog jezičkog razvoja. Drugi deo predavanja biće posvećen definiciji samog poremećaja, mogućim uzrocima, prevalenci i detalјnoj obradi kliničke slike SJP. Detalјna obrada kliničke slike poremećaja obuhvata deficite koji se mogu javiti na planu razvoja fonoloških, morfosintaksičkih, leksičko-semantičkih i pragmatskih sposobnosti kod dece sa SJP. Na kraju će ukratko biti obrađena procena koja je neophodna u dijagnostici specifičnog jezičkog poremećaja.

Dr Bojana Drljan je asistent sa doktoratom na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju u Beogradu. 

Prezentaciju sa predavanja možete videti ovde. (N.B. Napominjemo da je prezentacija, kao i sav materijal na sajtu, zaštićena Creative Commons licencom (Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija), pod kojom se podrazumeva da je dozvoljeno umnožavanje, distribucija i javno saopštavanje dela, bez prerada, ali samo u nekomercijalne svrhe i pod uslovom da se navede ime autora.)

Dodaj komentar (0)

Dr Mirjana Mirić: Balkanske jezičke crte u timočkom i lužničkom govoru

Timočki i lužnički govori spadaju u govore prizrensko-timočke dijalekatske oblasti. Odlikuju ih brojne morfo-sintaksičke karakteristike koje ove govore čine balkanizovanim (između ostalih, pojednostavljen padežni sistem, upotreba zamenice u dativu sa prisvojnim značenjem, analitički komparativ, postpozitivni određeni član, gubljenje infinitiva i zamena finitnom komplementacijom, balkanski velle-futur, upotreba imperfekta i aorista). Navedene crte predstavićemo na uzorku građe iz timočkih i lužničkih govora koja je pohranjena u Digitalnom arhivu Balkanološkog instituta SANU. Posebno ćemo se osvrnuti na proces gramatikalizacije markera budućeg vremena i izostavljanja komplementizatora, kao istaknute odlike jezika i dijalekata Balkanskog jezičkog saveza.

Dr Mirjana Mirić je naučni saradnik Balkanološkog instituta SANU. 

Dodaj komentar (0)

Dr Biljana Babić: Unutarjezičke greške na početnim nivoima učenja srpskog jezika kao stranog

Predavanje je posvećeno analizi grešaka zabeleženih u pismenim sastavima studenata polaznika početnih kurseva srpskog jezika kao stranog (na nivoima A1 i A2). Sastoji se iz četiri celine. U prvoj se obrazlaže izabrani pristup i metode analize, njeni zadaci i cilјevi. U drugoj celini analizira se građa na morfološkom nivou, tačnije – greške u građenju glagolskih oblika (onih koji se uče na početnim nivoima). Treću celinu čine greške na morfološko-sintaksičkom nivou: nepravilna kongruencija između subjekta i predikata (glagolskog i imenskog). U četvrtoj celini izlaže se građa na morfološko-sintaksičko-semantičkom nivou: greške u upotrebi oblika nominativa imenica uz glagole. Od početka do kraja utvrđuje se koje su to greške zajedničke većem broju studenata, bez obzira na njihov prvi jezik, i koje od njih nastaju pod uticajem samog srpskog jezika, odn. njegove strukture – dakle, koje su od njih greške unutarjezičkog karaktera.
Pisana produkcija stranih studenata poredi se sa standardnim srpskim jezikom u dva navrata: prvo sa cilјem da se utvrde nepravilni oblici, a potom se utvrđene greške porede sa odgovarajućim, sličnim morfološkim i rečeničnim strukturama srpskog jezika kako bi se otkrili uzroci njihovog nastanka u samom tom jeziku. Budući da unutarjezičke greške u srpskom kao stranom ranije nisu istraživane, provera dobijenih rezultata nije moguća. Stoga se rezultati porede sa greškama izvornih govornika: dece koja su u procesu usvajanja srpskog jezika kao prvog (anegdotski slučajevi), i odraslih osoba. Ponegde se uočavaju i sličnosti sa srpskim dijalektima. Da bi se ostvarili pouzdaniji rezultati, greške stranih studenata sravnjuju se i sa greškama koje nastaju pod uticajem prvog jezika, tj. sa greškama interferencije – kod učenika osnovnoškolskog i srednjoškolskog uzrasta mađarske nacionalnosti.

Dr Biljana Babić je docent na Odseku za srpski jezik i lingvistiku Filozofskog fakulteta u Novom Sadu. 

 

Dodaj komentar (0)