ћирилица

Ovde objavljujemo prikaze monografija i članaka, koje su napisali članovi Društva mladih lingvista. Napominjemo da su tekstovi zaštićeni Creative Commons licencom (Autorstvo-Nekomercijalno-Bez prerada 3.0 Srbija), pod kojom se podrazumeva da je dozvoljeno umnožavanje, distribucija i javno saopštavanje dela, bez prerada, ali samo u nekomercijalne svrhe i pod uslovom da se navede ime autora.


 

Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu

Piše: Biljana Nikolić (Katedra za srpski jezik sa južnoslovenskim jezicima, Filološki fakultet Univerziteta u Beogradu)

 

U nauci je poznato da jezik, kultura i društvo ne egzistiraju kao međusobno autohtone pojave, već se u velikoj meri uzajamno prožimaju. U tom smislu, česta tema lingvističkih ispitivanja jeste uticaj društva, odnosno kulture na jezik. Zahvaljujući interesovanjima za pomenute pojave, devedesetih godina 20. veka razvila se nova naučna disciplina – lingvokulturologija. Prateći savremena interesovanja u nauci, možemo reći da je knjiga Rajne Dragićević Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu korak napred u srpskoj lingvistici, odnosno, preciznije rečeno, u srpskoj lingvokulturologiji. Autorka se u ovoj knjizi bavi promenama koje se u jeziku dešavaju pod uticajem kulture i društva, ukazujući na mogućnosti primene metode verbalnih asocijacija upravo u ispitivanju uticaja nacionalne kulture na leksičko značenje i, šire, na srpski jezik.
Budući da se lingvokulturologijom kao naukom u poslednje vreme najviše bave ruski lingvisti, kulturolozi, etnolingvisti, sociolozi itd., R. Dragićević se u teorijskim i metodološkim razmatranjima u ovoj knjizi oslanja upravo na njihova istraživanja, polazeći od univerzitetskih lingvokulturoloških udžbenika (Lingvokulturologija V. A. Maslove i Lingvokulturologija J. I. Zinovjeve i J. J. Jurkove). Pri tome, zapažamo da dela koja autorka koristi i na koja se poziva u svom radu nisu vremenski ograničena na određeni period, već se u spisku literature na kraju knjige nalaze izdanja od 1964. do 2009. godine. Kako je lingvokulturologija mlada naučna disciplina, većina bibliografskih jedinica novijeg je datuma. To nam može biti jedan od pokazatelja da se autorka ozbiljno bavi lingvokulturologijom, da prati njen razvoj u svetskim razmerama i da nam njeno delo Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu može služiti kao pouzdan izvor lingvokulturoloških informacija.
Knjiga Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu, kako i sam naslov govori, posvećena je ispitivanjima odnosa između srpskog jezika i kulture upotrebom verbalnih asocijacija. Autorka se bavi pitanjima kao što su: izrada asocijativnog rečnika srpskog jezika (zašto je važno postojanje ovakvog rečnika i čemu on služi), prikazivanje kulturoloških elemenata u jednojezičnim rečnicima srpskog jezika, predstavljanje dosadašnjih lingvokulturoloških istraživanja u srpskom jeziku i njihova uloga u predavanju srpskog jezika kao stranog (stereotipi govornika srpskog jezika o životinjama i biljkama, etnicima i srodnicima, o ljudskim osobinama itd. i njihov uticaj na stvaranje novih (sekundarnih) značenja leksema kojima se imenuju navedene pojave), lingvokulturološka istraživanja u svetu – nedostaci i dobre strane do sada sprovedenih istraživanja i mogućnosti primene metodologija koje su koristili strani autori na ispitivanja uticaja nacionalne kulture na srpski jezik. Jedna od tema koja u više navrata zaokuplja autorkinu pažnju jeste kako se u rečnicima srpskog jezika (Rečniku SANU, Rečniku MS, Rečniku srpskoga jezika i dr.) obrađuju polisemične lekseme koje među sekundarnim značenjima imaju i ona izazvana kolektivnom ekspresijom. (Misli se na lekseme kod kojih kultura utiče na nastanak novih značenja: npr. leksema ćurka se, osim u svom osnovnom značenju, upotrebljava i da označi glupu žensku osobu.) Osvrćući se upravo na takva pitanja, R. Dragićević nalazi argumente za stav da je Asocijativni rečnik srpskog jezika zapravo lingvokulturološki po tipu.

Dodaj komentar (0)

Opširnije: Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu